İlçede konut tiplerini belirleyen temel faktör, bölgenin coğrafi konumundan kaynaklanan aşırı yaz sıcaklarıdır. Bu nedenle daha ziyade çatısız taş örmeli ve geniş avlulu evler ağırlıktadır.

Bununla beraber nüfus yoğunluğunun artması ve ekonomik durumun iyileşmesiyle beraber çok katlı modern binaların yapımında artış gözlenmektedir. Köylerde ise genelde yığma evler yapılmaktadır. Evlerde ısınmak için kışları odun ve kömür kullanılır. İlçenin dışarıdan aldığı büyük göç ile nüfus yoğunluğu artmış ve ciddi bir konut sorununu da beraberinde getirmiştir. İlçemizin sosyal yaşantısının belirleyici faktörü aşiret sisteminin sonucu olan gelenek ve göreneklerdir. Ancak kırsal kesimden şehir merkezlerine olan göçler, ekonomik yapının değişmesi, iletişim ve eğitimin olumlu etkileri sonucu sosyal yapıda gözle görülür gelişmeler görülmektedir. İlçede bilinen aşiretler ise Keççan Ömeran, Keççan Şemsan, Keççan Hesinan, Tayyan Kerevan, Çemkari, Meman, Düdeyran, Musa Resan, Hirekan ve Batuyan aşiretleridir Bu aşiretler her ne kadar bir arada oturmayı tercih etmekte iseler de ilçe genelinde dağınık ve karışık bir vaziyette oturmaktadırlar. Genel olarak çok çocuklu aile yapısı yaygın olup,nüfus planlaması uygulamasında ciddi sıkıntılar bulunmaktadır. İlçemizde ticaret ve hizmet sektörü iş ve çalışma hayatında ilk sırayı almaktadır. Bunu tarım ve hayvancılık sektöründeki faaliyetler takip etmektedir.

1994 yılından itibaren Başbakanlık genelgesiyle bölgemizde bulunan Habur sınır kapısı üzerinden insani amaçlı yük götüren kamyonların motorin ithalatına izin verilmesiyle beraber ilçemizdeki kamyon sayısı hızla artmış ve adeta tek geçim kaynağı haline gelmiştir. Genel olarak 50.000 ilçemizde ise 16.000 kamyon ve tır bu amaçla kullanılmaya başlanmış başlangıçta kamyonlar için 1.5 tırlar içinse 2 ton motorin ithalat izni 1998 yılı Başbakanlık genelgesiyle 4 ve 8 tona çıkarılmıştır. Sözkonusu sınır ticaretinin getirmiş olduğu zenginlik eylül 2001 tarihine kadar devam etmiş daha sonra getirilen kısıtlama ve yasaklamalar sonucunda durmuş olup ilçemiz ve bölgemiz %80’leri bulan büyük bir işsizliğe mahkum olmanın yanında vergisi dahi ödenemeyen kamyon çöplüğüne dönmüştür. İlçemizde sınai anlamda tesis yok denecek kadar azdır. Bozalan köyü sınırlarında mülkiyeti özel idareye ait olan gayrifaal tuğla fabrikası ve ilçe merkezinde özel sektöre ait yine atıl vaziyette bir un fabrikası haricinde sınai tesis bulunmamaktadır. Bunların dışında Dicle nehri üzerinde faaliyet gösteren irili ufaklı kum ocakları mevcut bulunmaktadır. Uygun coğrafi konumu dolayısıyla sınai yatırımlar için bir potansiyeli bulunan ilçemizde organize sanayi bölgesi kurulması konusunda çalışmalar devam etmektedir. İlçemiz ticari hayat itibariyle canlı olup bölgenin merkezi konumundadır. 1998 yılında kurulan Cizre Ticaret ve Sanayi Odasının ise 1050 üyesi bulunmaktadır. İlçe merkezinde Ziraat, İş ve Oyakbank banka şubeleri mevcuttur. İlçemizde çok az miktarda sulanabilen tarım arazisi mevcuttur. Bunlar genelde Dicle Nehri ile bunun kolları olan bir takım küçük akarsuların yanında olan arazilerdir. İlçemizde Toplam Sulanabilen arazi miktarı (2.269) Ha.’dır. İlçemizde Tarımsal Arazi durumu şu şekildedir. Hayvancılık ; İlçemizde hayvancılık büyükbaş, küçükbaş ve kümes hayvancılığı olarak herkesin kendi ihtiyacını göreceği bir şekilde sürdürülmektedir. Bölgemizde artan terör olayları nedeniyle hayvancılık gerilemiş olduğundan, ticari amaçlı hayvancılık çok az yapılmaktadır. Tekrar hayvancılığı ve hayvansal ürünlerin ticari amaçlı yetiştirilmesini özendirmek ve halkımıza öncülük yapmak üzere ŞIRGE Vakfı öncülüğünde ve ortaklığında kurulan Katran Köyünde CİHİP Ltd. Şti. halen yasal olarak faaliyetlerini sürdürmekle beraber süt inekçiliği faaliyetlerini sermaye yetersizliği dolayısıyla durdurmuştur. Ayrıca Koçtepe Köyü Şabani mezrasında yine ŞIRGE Vakfı tarafından yapılan 40.000 kapasiteli alabalık üretme çiftliği tam kapasite ile çalışmamakla beraber 5.000 adet yavru alabalık havuzlarda bulunmaktadır. Kümes hayvancılığını teşvik ve geliştirmek amacıyla hindi palazı projeleri uygulanmaya çalışılmaktadır. İlçemiz Tarım Müdürlüğünce İlçemize giriş ve çıkış yapan her türlü hayvanın kontrolleri ile ilçemizde yetiştirilen hayvanların sağlık taraması sürekli olarak yapılmaktadır. İlçemizdeki küçük ve büyükbaş hayvan mevcudu aşağıya çıkarılmıştır.

Cizre İlçesinde okuma ve yazma bilen nüfusun oranı 1990 yılında erkek nüfus için %58.4 ve kadın nüfus için %20.5 iken bu oran 2000 yılında erkeklerde %82.5’e kadınlarda %44.9’a yükselmekle beraber ülkemiz ortalamasının epeyce gerisindedir. 2003-2004 eğitim yılı itibariyle merkezde 11, Köylerde 5 İlköğretim Okulu, 18 Birleştirilmiş sınıflı İlköğretim Okulu, 1 Yatılı İlköğretim Bölge Okulu, 1 Anaokulu, 4 lise, 1 Halk Eğitim Merkezi, 5 Özel Motorlu Taşıt Sürücü Kursu ve 3 Özel Dershanede örgün ve yaygın eğitim hizmetleri verilmektir. İlçede okuryazarlık oranı %75’tir. İlçemiz genelinde ilköğretim okulu ve liselerde 80 sınıf öğretmeni ve 30 branş öğretmeni ihtiyacı bulunup şu anda bu eksiklikler vekil öğretmenler ile ücret karşılığı derse giren fakülte ve yüksek okul mezunu tarafından tamamlanmaktadır. Yaygın Eğitim Kurumları: Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde görevlendirilen 4 Kadrolu Usta Öğretici tarafından giyim, biçki-dikiş, trikotaj, makine nakışları, halıcılık, bilgisayar, okuma-yazma kursları düzenlenmektedir. Özel Öğretim Kurumları: İlçemizde 5 Özel Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursu ile 3 Özel Dershane faaliyet sürdürmektedir.

Lojman Sosyal Tesis Ve Araç Durumu: İlçemiz Endüstri Meslek Lisesine ait 10, Cizre Lisesine ait 4, Yatılı İlköğretim Bölge Okulunda 20 olmak üzere toplam 34 adet lojman bulunmaktadır. Ayrıca sosyal tesis olarak 85 yatak kapasiteli Öğretmenevi bulunmaktadır. Özel Öğretim Kurumları: İlçemizde 5 Özel Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursu ile 3 Özel Dershane faaliyet sürdürmektedir. Cizre ilçesinde 2003-2004 eğitim yılında derslik başına 60 öğrenci düşmektedir. 3-İlçe Halk Kütüphanesi: Kütüphane 1987 yılından beri Belediye Başkanlığına ait 57 m. Salon ve 21 m.lik müdüriyet odasında hizmet vermektedir. Kütüphanede değişik konularda olmak üzere 6549 civarında kaynak eser ile eğitim amaçlı televizyon ve video bulunmaktadır. Yıllık toplam okuyucu sayısı 15.000 civarında olup, üye sayısı toplam 457 kişidir. İlçemizin yoğun bir nüfusa sahip olması ve Kütüphanenin okuyucu salonunun dar olması nedeniyle gelen okuyucuları alacak kapasiteye sahip olmaması ve okuyucuların sükünet içerisinde çalışma alanı bulamamalarına, Kütüphanemizin çocuk kütüphanesi haline gelmesine ve yetişkin okuyucuların çok seyrek uğramalarına neden olmaktadır. 1996 yılında Kültür Merkezi için 2000 m2 arsa tahsisi yapılmış, yatırım programlarına alınmış, fakat bugüne kadar yapımına başlanmamıştır. Cizre Özel İsmail Ebul-iz El-Cezeri Müzesi Belediye Caddesindeki 1917 yapımı eski belediye binası 1996 yılında müze olarak açılmıştır. Müzede etnografig ve arkeolojik gudi babil asur selçuklu osmanlı cizre azizan beyliği ve yakın döneme ait 480 eser sergilenmektedir. Bunlar arasında en önemlileri Nuh peygambere ait kıble taşı, tufanla ilgili fosiller,deniz salyangoz ve midyeleridir.İlçede en sevilen spor ülkemiz genelinde olduğu gibi futboldur. Cizrespor 2. Lig B kategorisi c gurubunda mücadele etmektedir.